|
بسپار یا پليمر (به انگلیسی: polymer) مادهای شامل مولکولهای بزرگی است که از
واحدهای کوچک تکرار شونده که تکپار یا مونومر نامیده می شود، ساخته شده است.
اين گرايش تا سال 1362يكي از گرايش هاي مهندسي شيمي بود اما در حال حاضر
به عنوان يك رشته مستقل با دو گرايش صنايع پليمري تكنولوژي و علوم رنگ در دانشگاهها
ومراكز اموزش عالي ارايه ميشود البته هنوز در تعداد محدودي از دانشگاههاي كشور مهندسي
پليمر يكي از گرايش هاي مهندسي شيمي است. واژهٔ بسپار فارسی است و از دو بخش بس (بسیار)
و پار (پاره، قطعه) تشکیل شدهاست.[۱]واژه «پلیمر» از دو بخش یونانی «پُلی» به معنای بسیار و «مر» به معنی
قسمت، پاره یا قطعه گرفته شده است.
انواع بسپار
تعداد واحدهای تکرارشونده در یک مولکول بزرگ درجه بسپارش یا درجه پلیمریزاسیون
نامیده می شود. بسپارهایی که فقط از یک نوع واحد تکرار شونده تشکیل شدهاند، جوربسپار (Homopolymer) و آنهایی که از دو واحد تکرارشونده تشکیل شدهاند، همبسپار (copolymer) نامیده میشوند. گاهی لفظ ترپلیمر (Terpolymer) نیز برای محصولات حاصل از بسپارش سه تکپار
(مونومر) به کار میرود. در عین حال، در مورد محصولاتی که با بیش از سه تکپار بسپارش
شدهاند، لفظ ناجوربسپار
(Heteropolymer) رایج است.
بیشتر مواد اساسی همچون پروتئین، چوب، کتین، لاستیک خام (کائوچو) و رزینها
که در موجودات زنده یافت می شود پلیمر هستند. بسیاری از مواد مصنوعی همچون پلاستیکها،
الیاف مصنوعی (نایلون، ریون و... )، چسبها، شیشه و چینی مواد پلیمری هستند.
دسته بندی بسپارها
بسپارها به دو دسته بسپارهای طبیعی و بسپارهای مصنوعی تقسیم میشوند.
البته بسپارها را به روشهای مختلف دیگری نیز دسته بندی نیز می کنند. دسته بندی زیر
بر اساس ساختار بسپار انجام شده است.
بسپارها از نظر اثر پذیری در برابر حرارت به دو دسته ترموپلاستیک ها
(گرما نرم ها ) و ترموستها (گرماسخت ها ) تقسیم می شوند . ترموپلاستیک ها، پلیمرهایی
هستند که هنگام حرارت دهی ذوب می شوند و هنگام سرد کردن جامد می شوند در حالی که ترموستها،
بسپارهایی هستند که هنگام حرارت دهی ذوب نمی شوند بلکه در دماهای بسیار بالا به صورت
برگشت ناپذیری تجزیه می شوند . پلیمر دارای خواص ویسکو الاستیک است ومنشا این پدیده
گره خوردگی زنجیره ها در هم است.
منبع : ویکی پدیا
|